30 november 2011

Vrolijk Vertaalcongres
Afgelopen vrijdag werd het Nationaal Vertaalcongres gehouden in Amersfoort, met dit jaar als thema "het maatschappelijk belang van vertalers en tolken". Daarmee stak de organisatie alle vertalende en tolkende collega's een flink hart onder de riem! Vertalingen zijn overal en vertalen en tolken blijft mensenwerk. Het is maar dat u het even weet. We werden getrakteerd op een levendige presentatie van Joke Zwaal van PassworD, onder de aansprekende titel "Zonder vertalingen staat de wereld stil". Zelf sta ik niet zo dagelijks stil bij het feit dat we als vertalers zo'n belangrijke rol spelen in de economie, dus ik ben Joke erg dankbaar dat ze ons daar nog eens zo nadrukkelijk op wees. Daarop volgde een interessant gesprek over de Nederlandse literatuur als exportartikel met auteur Gerbrand Bakker, vertaler David Colmer en uitgever Eva Cossée over de door Bakker geschreven en veelvuldig bekroonde roman Boven is het stil. In Nederland is praktisch geen aandacht besteed aan de talloze bekroningen en dat vind ik nogal onbegrijpelijk, vooral als je bedenkt dat dit exportartikel bij uitstek in bijna twintig landen is verkocht. Zowel auteur als vertaler lazen hetzelfde fragment uit dit boek voor - een fraai staaltje vertaalwerk van een al even fraaie romantekst!
Een koffiepauze als korte onderbreking, waarna het presentatiestokje werd doorgegeven aan drie dames die ieder op geheel eigen wijze uitlegden dat vertalingen het smeermiddel van de economie zijn. Stephanie Aliwell deed dat vanuit haar functie Werving & Selectie bij de Franse Kamer van Koophandel, Lianne Baaij vanuit haar ervaringen als tolk-vertaalster Chinees en Anne Hoffmann als exportadviseur van Gateway to Germany. Frankrijk en Duitsland zijn van oudsher belangrijke handelspartners van Nederland, dus benadrukten zowel Stephanie als Anne het belang van goede voorbereidingen - en dus ook goede vertalingen - voor bedrijven die in beide landen actief de markt op willen. De ervaringen van Lianne Baaij als begeleidster van handelsdelegaties naar China spraken ook zeer tot de verbeelding van het publiek. Af en toe werkten ze trouwens ook behoorlijk op onze lachspieren! Voor een tolk komt er bij zo'n handelsbezoek dus heel wat meer kijken dan alleen vertalen van wat er wordt gezegd... Juist wat er niet wordt gezegd kan immers van doorslaggevende betekenis zijn voor het slagen van zo'n handelsmissie, nog even afgezien van etiquettevraagstukken.
Na een eenvoudige doch voedzame lunch werden we getrakteerd op een staaltje consecutief tolken in de praktijk: twee Vietnamese dames, eentje in prachtig Oosters gewaad, vertelden afwisselend in het Vietnamees en Nederlands het verhaal van hun vlucht (beiden kwamen ooit als bootvluchteling naar Nederland). Daarmee illustreerden ze prachtig hoe belangrijk tolken zijn voor mensen die hun verhaal kwijt willen. Een ander facet van tolkwerk werd geschetst door Maja Ruzic, hoofd van de sectie conferentie- en taaldiensten van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Bij de zittingen van het Strafhof zijn tolken onmisbaar, maar Maja vertelde ons ook hoe lastig het soms is om de juiste tolk te vinden voor de verschillende talen die in voormalig Joegoslavië werden gesproken en hoe belangrijk dat gegeven is bij getuigenverhoren. Vervolgens kregen we een korte uitleg over het belang van tolken en vertalers voor de unit Buitenland van het KLPD. Dankzij hun werk kan Nederland namelijk gehoor blijven geven aan internationale rechtshulpverzoeken. Overigens onderschreef de volgende spreekster, de coördinator Tolken van de IND, dit belang: asielzoekers moeten hun verhaal immers ook kwijt kunnen. Daarna kregen we een praktijkvoorbeeld voorgeschoteld van een relatief jonge loot van de tolkenstam: gebarentolken. Mirte da Ponte en haar collega-invalster deden deze presentatie samen, waarbij Mirte 'gewoon' vertelde en haar collega het verhaal simultaan in gebaren vertaalde. Petje af voor alle gebarentolken die met hun dienstverlening voorkomen dat dove en slechthorende medemensen in een isolement belanden!
Na een korte theepauze - altijd prettig om te kunnen netwerken - begonnen we aan de laatste sessie met als thema "hoeders van de taal". Dit thema werd in theorie behandeld door Dik Huizing, adviseur van de Nederlandse taalafdeling van de Europese Commissie, maar vooral in praktijk gebracht in een wervelend optreden van taalkenner/columnist/uitsmijter Wim Daniëls, die ons via zeer inventieve gedachtenkronkels en dito sprongen nog eens even goed wakker schudde. Het gelach was dan ook niet van de lucht! Dankzij zijn meer dan snelle spreekstijl haalde hij de hem toebedeelde spreektijd ook nog eens ruimschoots. Het congres werd afgesloten met de prijsuitreiking voor Beste vertaler, tolk en vertaalbureau 2011 en een slotwoord door de directeur van ITV Hogeschool voor Tolken & Vertalers. Tijdens de borrel werden er bovendien door verschillende leveranciers nog prijzen uitgereikt aan de gelukkige collega's wier visitekaartje uit de stapel werd getrokken.
Waar we vorig jaar nog werden gewaarschuwd om vooral geen grijze muizen te blijven, kregen we dit jaar als boodschap mee om toch vooral trots te zijn op onze belangrijke rol in de maatschappij. Een loffelijk streven na deze inspirerende dag! Dank aan Teamwork, VZV en ITV voor de wederom uitstekende organisatie van dit congres: ik heb er met volle teugen van genoten! Op weg naar huis had ik geluk: ik wist, hoewel met de nodige vertraging, toch nog net te ontsnappen aan de grote sein- en wisselstoring rond Utrecht.

16 november 2011

Curieuze omweg van een vertaling
Vorige week vertaalde ik een artikel voor de website van Presseurop over een Zweedse journaliste van Palestijnse afkomst die wilde weten hoe het ervoor stond met de Arabische taal in Europa en een tv-serie heeft gemaakt van haar bevindingen. Ze had inderdaad een bordje bij zich met daarop de tekst "Spreekt u Arabisch?". Wie schetst mijn verbazing toen ik afgelopen maandag de gebruikelijke Taalpost (een uitgave van het Genootschap Onze Taal) ontving, met als eerste bericht:

1. Taalnieuws


- Een Zweedse journaliste van Palestijnse afkomst reisde door Europa met een bordje waarop de tekst 'Spreekt u Arabisch?' stond.
(Bron: Presseurop)

Blijkbaar was het artikel op de redactie van Taalpost - een uitermate interessante en onderhoudende nieuwsbrief die na aanmelding op de website  Taalpost drie keer per week in je mailbox belandt - in de prijzen gevallen. Ik vond het erg grappig dat mijn vertaling via deze omweg nog eens onder de aandacht werd gebracht!

6 november 2011

Highlights of Chicago
Bij Ruitenberg Ingredients kunnen we terugkijken op een zeer geslaagde beurs. Onze Amerikaanse collega's hebben de komende weken in elk geval hun handen vol aan het nabellen van en napraten met de (potentiële) klanten die onze stand tijdens de Process Expo bezochten. Het zou natuurlijk prachtig zijn als die follow-ups ook het beoogde resultaat opleveren! Vlak voordat een aantal van ons richting vliegveld moest vertrekken, hebben we vrijdagochtend we nog maar even gauw een teamfoto laten maken. Vervolgens ging ik samen met kok Franklin en onze man van de vloeibare rook, Gerwin, op zoek naar onze koffers en een taxi.
De rij wachtenden op een taxi leek weliswaar behoorlijk lang, maar zulke dingen weten ze in Amerika prima te organiseren: iedereen bleef netjes wachten op zijn beurt en vooraan stonden twee mannen met fluorescerende hesjes aan die iedereen in een taxi dirigeerden. Zo waren we na hooguit 10 minuten wachten toch al op weg naar het vliegveld. Intussen konden we onderweg zelf ervaren dat er op vrijdagmiddagen in de VS niet meer zo heel hard wordt gewerkt, want we belandden in langzaam rijdend en stilstaand verkeer over 6 banen breed, kilometers lang. Uiteindelijk arriveerden wij desondanks nog ruimschoots op tijd voor het inchecken, maar moesten we bij het boarden iets langer wachten op de (KLM)-crew, die had vastgezeten in het verkeer! De terugvlucht verliep voorspoedig, maar onderweg vond ik het nogal onrustig en rumoerig in het vliegtuig, dus van slapen is niet zo veel terechtgekomen... Zaterdagochtend landden we een kwartier te vroeg op Schiphol, passeerden we ook nu vrij snel de douane en hoefden we niet al te lang op onze koffers te wachten. Het thuisfront had zich al voor de uitgang opgesteld voor een warm welkom. Reizen is heerlijk, zo thuiskomen nog fijner!
Curtisy of www.harrycarays.com
John, onze man in Amerika, weet aardig de weg in Chicago en heeft ons laten kennismaken met een paar befaamde restaurants in de stad, waar we niet alleen ongelofelijk lekker hebben gegeten, maar ook erg gezellig en sfeervol zaten. Een aantal daarvan wil ik hier niet onvermeld laten: Harry Caray's Italian Steakhouse, opgezet door de legendarische sportcommentator Harry Caray. Naast lekker eten kun je hier ook allerlei memorabilia kopen die met baseball te maken hebben. Verder kwam de ober hier met een enorm dienblad aanzetten met daarop alle steaks van de kaart rauw en in plasticfolie verpakt. Hij kwam de onderlinge verschillen haarfijn en met de nodige humor aan onze tafel uitleggen.
Curtisy of www.japonaischicago.com
Een andere aparte ervaring was Japonais, een restaurant net iets buiten downtown, waar we uitzonderlijk lekker Japans hebben gegeten. Ik bleek een wel heel avontuurlijk gerecht te hebben besteld: The Rock. Steengrillen op zijn Japans aan tafel. Het was eigenlijk een voorgerecht, maar qua portie voor mij uitermate geschikt als hoofdgerecht. Zelden heb ik zulke prachtig dunne plakjes uitzonderlijk zacht rundvlees gegeten! Vanuit mijn stoel had ik trouwens goed zicht op de toog waarachter de chef van de sushi's in opperste concentratie aan het werk was. Schitterend om te zien! Verder hebben we in fraaie jugendstilinrichting heerlijk gegeten in het Grand Lux Cafe, dicht in de buurt van ons hotel. Dit bleek meer een soort eetcafé te zijn zoals we die in Nederland ook wel kennen, met als voornaamste verschil de 'size of the plates', hoewel dat hier naar Amerikaanse maatstaven nog enigszins meeviel. Overigens doen Amerikanen absoluut niet moeilijk als je een voorgerecht bestelt als hoofdgerecht.

Curtisy of www.smithandwollensky.com
De laatste avond dineerden we in restaurant Smith & Wollensky, pal naast Chicago River. Een bijzondere ervaring, niet alleen vanwege de ligging van de grote zaal aan het water, de omvang en capaciteit van het restaurant (en de keuken!) en de massa bediendend personeel, maar ook vanwege de nauwgezette wijze waarop ze hun vlees laten besterven. In de vriesdroogkast met de omvang van een gemiddelde slaapkamer lagen op grote rekken enorme lappen vlees in verschillende stadia van besterven, allemaal keurig gelabeld. De enthousiaste rondleiding van de sous-chef werkte aanstekelijk en een beetje op onze lachspieren. Al met al een vrolijk intermezzo bij een toch al zeer gemoedelijk en gezellig diner. Ik had besloten om in dit beroemde restaurant van Chicago in elk geval vlees te bestellen en koos voor een relatief bescheiden portie in de vorm van drie overheerlijke 'tenderloin medaillons'. Daar heb ik met volle teugen van genoten, ook al bleef ik op twee en een halve medaillon steken. De twee andere dames in het gezelschap vroegen en kregen het restant van hun steak in een elegante 'doggy bag' mee. De tekst op die tas vond ik een fraai staaltje understatement: Lucky Dog!

4 november 2011

Beursberichten
We hebben twee drukke dagen achter de rug, waarin veel worstjes werden uitgetest en waarin ook een aantal bestaande klanten onze stand kwamen bezoeken, met wie ik dus ook mocht kennismaken. Leuke bijkomstigheid vond ik dat er nog aardig wat familiebedrijven tussen blijken te zitten. Volgens onze man in Amerika mogen we blij zijn met een flink aantal bijzonder interessante 'leads' (mogelijkheden). Sinds woensdag is ons team versterkt met nog twee medewerkers uit Nederland en dat bleek een goede zaak: zo konden we toch alle belangstellenden de gevraagde uitleg geven.
Woensdagochtend heb ik een paar uur in zonnig en warm Chicago kunnen rondwandelen. Het was prachtig weer en ik heb genoten van de buitenlucht, de ambiance van zo'n grote stad en van Lake Michigan (ondanks de wind). Chicago heet niet voor niets 'the windy city'. Vanuit het hotel startte ik op weg naar Navy Pier, via de Chicago Riverwalk naar The Loop, een prachtige tocht, die eindigde met koffie & een muffin bij Starbucks.
We dineerden in bijzondere restaurants, zoals Smith & Wollensky, waar we een kijkje in de keuken en in de 'vleeskoelkast' mochten nemen, onder leiding van een ongelofelijk enthousiaste sous-chef. Maar ook in het Grand Lux Cafe, helemaal in Jugendstil ingericht, waar het eten heerlijk smaakte.
Na deze volle dagen is het vandaag een stuk rustiger. Vanmiddag vertrekken we iets voor het einde van de beurs naar het vliegveld en dan zit deze boeiende, spannende en leuke week in Chicago er al weer op. Ik vond het een bijzondere ervaring en ben erg blij dat ik een aantal klanten heb kunnen ontmoeten, maar bijvoorbeeld ook kennis heb kunnen maken met het team in Amerika. Over twee jaar wordt deze beurs opnieuw georganiseerd, dus Chicago, I'll be back!

2 november 2011

Downtown Chicago
Na een vlekkeloos verlopen vlucht arriveerden we maandagmiddag drie kwartier te vroeg rond 14.45 uur plaatselijke tijd op het vliegveld van Chicago. Binnen no time waren we de douane gepasseerd - ik heb weer een fraai stempel in mijn paspoort - en de bagage liep ook vlotjes van de band. Op naar ons hotel, het Conrad in downtown Chicago. Vanwege Halloween was een van de receptiemedewerkers getooid in een lange blonde pruik met flikkerende lichtjes op een haarband: een vrolijke boel dus. 's Avonds nam onze man in Amerika, John, ons mee naar Harry Caray's, een beroemd steakhouse vernoemd naar de oprichter, een befaamd baseballcommentator. Een bijzonder restaurant, zeer sfeervol en het eten smaakte ons prima, ondanks het feit dat het voor ons gevoel midden in de nacht was. We liepen vanaf het restaurant nog een paar 'blokjes' om tussen alle wolkenkrabbers tot aan de Chicago River, die dwars door de stad kronkelt. Zeer indrukwekkend allemaal! De koude avondlucht deed me goed na zo'n hele dag in het vliegtuig. Eenmaal terug in het hotel viel ik al vrij snel in slaap om na een paar uur alweer te worden gewekt door die typisch Amerikaanse sirenes van brandweer of ambulance.
Dinsdagochtend vertrokken we om 8 uur vanaf het hotel naar het beursgebouw, vergezeld van een heerlijk zonnetje. Chicago blijkt een zeer groene stad en zo konden we onderweg genieten van de vele bomen in prachtige herfstkleuren.
De stand van Ruitenberg Ingredients is fraai en praktisch ingericht. Helaas viel het aantal bezoekers een beetje tegen, hoewel er toch goede contacten zijn gelegd. Voor woensdag en vrijdag worden er duidelijk meer bezoekers verwacht. Onze kok had veel succes met de verschillende worstjes, maar vooral met de jalapeno-bacon, waar veel medestandhouders om ons heen maar al te graag even een praatje om kwamen maken. Aan het eind van de middag kregen we ook nog een hele schoolklas op de stand, die aanvankelijk enigszins vies keken naar de gepresenteerde snacks, maar al gauw niet meer wisten hoe snel ze onze laatste dagvoorraad naar binnen moesten werken!