25 februari 2011

Talen, goed voor u!
Deze week las ik op Nu.nl een opmerkelijk bericht: hoe meer talen je spreekt, des te kleiner lijkt de kans dat je op latere leeftijd met geheugenproblemen te kampen krijgt. Wetenschappers hebben er weliswaar nog geen verklaring voor kunnen vinden, maar bespreken de resultaten van hun bijzondere onderzoek wel tijdens de American Academy of Neurology die in april in Honululu wordt gehouden.
Gelukkig hoef ik me in dat opzicht geen zorgen te maken en kan me dus rustig verheugen op mijn oude dag. Als je meer dan vier talen spreekt, zou je namelijk vijf keer minder kans hebben op het ontwikkelen van geheugenproblemen dan wanneer je 'maar' twee talen spreekt. Voor alle één- of tweetaligen onder ons lijkt me de boodschap duidelijk: op naar de talencursus! 

18 februari 2011

Vertalen, een kunst op zich!

Jaap Toorenaar heeft een even interessant als vermakelijk boek geschreven over de vertalingen van de stripverhalen van Asterix en Obelix. Niet alleen prettig leesbaar en een aanrader voor alle fans van de avonturen van beide Galliërs, maar vooral ook voer voor vertalers Frans-Nederlands. Zelf val ik in beide categorieën, dus het is voor mij dubbel genieten. Jammer genoeg heeft Toorenaar geen toestemming gekregen om ter illustratie de originele afbeeldingen uit de stripverhalen te gebruiken – dat had het boek nog prettiger leesbaar gemaakt – maar je kunt natuurlijk gewoon je eigen albums erbij pakken. Midden jaren negentig heb ik alle tot dan toe verschenen albums in gebonden delen in een box aangeschaft, in de ‘oude’ vertaling, zoals ik uit het boek van Toorenaar begrijp. Als gymnasiaste met Latijn in het vakkenpakket genoot ik in mijn tienerjaren al van de ludieke wijze waarop de Galliërs zich in deze verhalen verzetten tegen de overheersing van de Romeinen. Ik las toen ook liever mijn losse Asterixalbums aan flarden dan dat ik zat te zwoegen op de vertaling van stukken uit De Bello Gallico van Caesar… uiteindelijk is toch nog goed gekomen met mij!
Verder moet ik nog altijd grinniken of glimlachen om de grappen die tekenaar Uderzo uithaalde met verwijzingen naar ‘moderne’ mensen of dingen, gesitueerd in een periode dat ze nog niet eens bestonden of waren uitgevonden. In het boek van Toorenaar wordt ruimschoots aandacht aan dit soort ‘vooruitverwijzingen’ besteed. Klasse vind ik dat hij er telkens de bron bij heeft gezocht – ik raakte daardoor nog meer onder de indruk van de geweldige prestatie van de bedenkers van Asterix en Obelix. Wat een enorme kennis van de klassieke talen en geschiedenis moet vooral Goscinny hebben gehad!
De eerste tien albums zijn recent opnieuw vertaald in het Nederlands, waarbij ook deze vertaler worstelde met de haast onvertaalbare woordspelingen in het Frans. Een aantal missers uit de oude vertaling is weggewerkt en soms biedt de nieuwe vertaling zelfs geweldige vondsten die juist de huidige generatie moeiteloos kan volgen. Dat bracht mij bij de vraag of je van ‘oude’ werken per se ‘modernere’ vertalingen moet maken, en, als afgeleide vraag, of die ‘oude’ werken zelf dan ook zouden moeten worden hertaald. Ik ben er nog niet uit, maar heb wel gemerkt dat ik in dit geval van twee walletjes kan smullen… jong genoeg om de verwijzingen naar de huidige tijd te snappen en oud genoeg om de grapjes uit de ‘oude’ versie te kunnen waarderen. Chapeau Jaap Toorenaar: hartelijk dank voor dit prachtige overzichtswerk!

Jaap Toorenaar
Asterix, De Vrolijke Wetenschap
Uitgeverij Arboris, ISBN 9789034304049

4 februari 2011

Een goed begin van het nieuwe jaar?
Wij zijn er dit weekend even niet... Eerst lekker uitwaaien (bij windkracht 9!) in de buurt van Châteauhotel Havixhorst, daarna aanschuiven voor een 4-gangendiner inclusief wijnarrangement, na afloop voldaan ons bed opzoeken in onze luxe suite en ons zondagochtend laten verwennen met een uitgebreid ontbijt. Wat wil een mens nog meer? Dank aan de gulle gevers, die ons met dit huwelijkscadeau ongetwijfeld een onvergetelijk weekend bezorgen!