9 november 2007

Hoezo automatisch?
Vertalen is een vak, daar kan ik niet vaak genoeg op hameren. Natuurlijk juicht elke vertaler iedere vorm van ondersteuning toe - ik zou nu niet graag meer zitten typen op een elektrische schrijfmachine met doorslagen, om maar een flauw voorbeeld uit het recente verleden te noemen. Geef mij maar een PC met tekstverwerkingsprogramma en elektronisch woordenboek, vertaalgeheugen enzovoorts. Daarmee kan ik mijn vertalingen niet alleen sneller verwerken, het werkt ook een stuk gemakkelijker. Zo ben ik een groot fan van de 'zoek- en vervang'-functie in Word, in plaats van de onjuiste term te moeten weglakken en er voorzichtig overheen te moeten tikken, zoals in het begin van mijn loopbaan.
De technische ontwikkelingen snellen echter voort en zo kwam er de afgelopen jaren steeds meer aandacht voor automatisch vertalen, waarbij computers het werk van echte vertalers doen. Het resultaat van dat soort vertalingen is vaak hilarisch, maar het leidt soms tot pijnlijker zaken, zo was gisteren te lezen in een artikel onder de intrigerende kop: Automatische vertaling leidt tot 'diplomatiek incident'. Hoe dat zat? Israëlische journalisten waren door het ministerie van Buitenlandse Zaken uitgenodigd voor een seminar over het Nederlandse politieke bestel. Op verzoek van het Nederlandse consulaat in Israël zouden ze alvast een paar vragen opsturen. Zo geschiedde, en wel door een journalist die zelf nauwelijks Engels sprak. Daarom had hij de vragen in het Hebreeuws ingevoerd in een programma voor automatische vertaling en vervolgens het Engels dat het programma uitspuugde gewoon opgestuurd. Het gevolg was een wonderlijke verhaal in een even wonderlijk soort Engels. Conclusie van de organisatoren: deze journalisten zijn de taal onvoldoende machtig, vandaar dat ze beter niet kunnen deelnemen aan het seminar. De journalisten schamen zich zo dat ze zelf ook overwegen van de reis naar Nederland af te zien. In het artikel is de Engelse tekst opgenomen en inderdaad, daar is nauwelijks een touw aan vast te knopen. Onder collega-vertalers werd de vraag al opgeworpen of wij, mensen-vertalers, ons voortaan alleen nog maar bezig gaan houden met het verbeteren van dit soort machinevertalingen (ik mag toch vurig hopen van niet ...).
Veel storender vond ik de laatste opmerking van de woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in dit verband - een van de ministeries nota bene dat zelf veelvuldig een beroep doet op de diensten van vertalers en tolken. De reden om deze journalisten niet te ontvangen bleek niet alleen het feit dat ze de Engelse taal onvoldoende beheersten om het bezoek voldoende inhoud te geven. De woordvoerder in kwestie voegde daar nog aan toe: "Met een tolk erbij gaat er te veel spontaniteit verloren". Wat een belediging voor deze groep communicatiespecialisten!

Geen opmerkingen: