27 juli 2007

Vive les vacances! Première étape
Onze vakantie lijkt dit jaar een beetje op de Tour de France, hoewel wij geen gele trui bij ons hebben en ook een bolletjestrui zullen jullie tevergeefs in onze bagage zoeken. We hebben wel een heleboel andere sportieve zaken bij ons: motorboot, waterskies, kano, skates, badmintonrackets en zelfs … 2 fietsen! De heren van de Franse wielerwedstrijd hebben ons pad nog niet gekruist – vermoedelijk zaten ze zo vol doping dat ze pardoes een andere route hebben gekozen. Onze eerste fietskilometer hebben wij afgelegd op de camping … op weg naar de Alimentation om verse croissants en baguettes te scoren. De reis begon afgelopen zondag in de stromende regen in Nederland. Die buien bleven ons achtervolgen tot ver in België, maar eenmaal over de Franse grens klaarde het helemaal op en begon zelfs de zon te schijnen. Eerste overnachting in Amiens op een vrij nieuwe camping waar een pizzabezorgservice tot de mogelijkheden behoorde. Uiteraard hebben we daar dankbaar gebruik van gemaakt. De volgende dag vervolgden we onze reis richting Bretagne. We kwamen over de Pont de Normandie in de stromende regen, maar allengs klaarde het opnieuw op en toen we in Erquy aankwamen op camping Le Vieux Moulin (we hebben de molen niet kunnen ontdekken), scheen er een waterig zonnetje. In het uurtje dat het droog bleef, konden we snel een tentje opzetten en de luifel installeren. Daarna gebeld met mijn dierbare Franse vriendin, die al een tafel voor 8 had gereserveerd in het plaatselijke crêpe-restaurant. In een forse onweersbui vlogen we het etablissement binnen .. waar we heerlijke galettes (hartige pannenkoekjes) met cider hebben genuttigd, na een aperitiefje Kir Breton. Als dessert stonden zoete crêpes op de kaart, dus voorlopig hebben we wel weer voldoende pannenkoeken achter de kiezen! De twee volgende dagen hebben we uitgebreid rondgelummeld in Erquy, de kinderen zijn gaan zeilen met windkracht 5 op een catamaran met de dochter van mijn vriendin als instructrice, we brachten een bezoek aan Cap Fréhel, waar het eveneens tamelijk winderig was en we aten erg lekker bij mijn vriendin thuis en in hotel Beauséjour. Het weer liet zich van zijn beste kant zien, maar de temperatuur bleef steken in lage twintigers. Gisteren zijn we vroeg vertrokken voor onze tweede etappe: een tijdrit van Erquy naar Biscarosse. Het zat ons mee, dus we zijn ruim binnen de limiet gearriveerd op de camping. Naarmate we verder naar het zuiden reden, stegen de buitentemperaturen en keerde het patroon aan de hemel om: grote stukken blauwe hemel en schattige witte schapenwolkjes. Temperaturen in de hoge twintigers, kortom, hier houden we het wel een poosje uit! A bientôt.

21 juli 2007

Vakantie!
Een bekend gezegde luidt: de laatste loodjes wegen het zwaarst en hoe waar dat is, heb ik afgelopen week wel ondervonden. Er kwam veel meer vertaalwerk binnen dan verwacht en daarmee raakten de dagen sneller gevuld dan gedacht. Dus bleef de administratie liggen ... en aan het eind van deze maand wenste de belastingdienst graag mijn BTW-afdracht te ontvangen. Tussen al die bedrijven door werd mijn zoon 16, dus moest er ook nog een klein feestje worden gebouwd. Vandaag hebben we eerst alle vakantieboodschappen gedaan en daarna ben ik toch maar weer even achter het apparaat gekropen, om met cijfertjes te gaan goochelen en de belastingdienst tevreden te stellen. De wasmachine stond overuren te draaien en de dame en twee heren pubers die mee gaan op vakantie dienden vandaag flink handen uit de mouwen te steken, anders komen we hier morgen niet weg. We gaan op weg naar Noord-Bretagne, Côte d'Armor, om precies te zijn. Daar start onze vakantie met een bezoek aan mijn trouwe Franse correspondentievriendin, die ik nog ken uit de tijd dat we samen met Barbiepoppen op de camping speelden. Zij verstond mij niet en ik haar niet, dus haar moeder en mijn vader hebben toen flink Engels respectievelijk Frans geoefend. En wij? Wij hielden contact, nu al meer dan 30 jaar! We blijven daar een paar dagen kamperen, we zullen ongetwijfeld een aantal typisch Bretonse gerechten voorgeschoteld krijgen (ik verheug me nu al op galettes!) en ik kan - onder het genot van een zalig wijntje - eindelijk weer eens ongegeneerd Frans kletsen. Eind volgende week trekken we dan verder langs de Atlantische kust naar het zuiden. Ik zal proberen om mijn weblog vanaf de camping bij te houden, maar of dat gaat lukken hangt vooral af van de mobiele verbindingsmogelijkheden die Vodafone biedt (en hoe snel het prepaid tegoed van de laptop is verbruikt). Ja, ja, de laptop heeft zijn eigen mobiele nummer - een uitstekende maatwerkoplossing van Vodafone Nederland. Jammer genoeg is het mobiel bellen in de EU, ondanks de toezeggingen, nog niet wezenlijk goedkoper geworden, daar wachten ze immers mee tot eind augustus, als de meeste mede-Europeanen hun vakantie achter de rug hebben en weer braaf op kantoor zitten ... Ik wens jullie in elk geval allemaal een zonnige, aangename zomer en tot blogs!
Elsowina

12 juli 2007

Puzzelen voor je werk
De afgelopen dagen heb ik weer eens zitten stoeien met een Duitse architectuurtekst. Dat zal dan wel over gebouwen gaan, zou je zo zeggen. Inderdaad, alleen is niet van elk gebouw meteen duidelijk waarvoor het dient, dus soms geeft zo'n tekst daarover extra informatie. Dit keer ging het om gebouwen in een polder in de buurt van Baden-Baden. Die polder laat men bij hoog water in de Rijn gedeeltelijk onderlopen, zodat verder stroomafwaarts gelegen dorpen niet onder water komen te staan. Uiteraard was er bij de bouw gebruik gemaakt van bijzondere materialen en technieken met hun eigen jargon, maar ik moest daarnaast ook op zoek naar de uitleg van een aantal vaktermen die te maken hadden met ‘overstromingsgebieden’ en ‘gemalen’. Het deed me denken aan een eerdere opdracht voor deze klant, eind vorig jaar. In dat artikel voor hetzelfde vakblad stond weliswaar een beschrijving van het gebouw, maar pas nà de openingszin waarin werd uitgelegd dat het werd gebruikt door een centrum voor gehandicapte kinderen. Onduidelijk was alleen wat voor soort centrum… dus ik sloeg aan het puzzelen. In de Duitse omschrijving stond ter verklaring alleen het bijvoeglijk naamwoord ‘konduktiv’. Opgezocht in Van Dale Duits-Nederlands bleek de betekenis o.a. conductief. Intuïtief aarzelde ik om dat zonder verdere context als bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands over te nemen. Bovendien verscheen er een rode kringel onder dit woord (lang leve de spellingchecker!), dus eerst maar eens gezocht in de Grote Van Dale (Nederlands). Wat bleek? Conductief stond er helemaal niet in! Niet getreurd, want zoeken op internet – als je dat een beetje handig doet – levert vaak een schat aan informatie op. Via het Duitse ‘konduktiv’ als zoekterm kwam ik – uiteraard – bij de website van het centrum in kwestie uit. Gelukkig vond ik daar wel een bruikbare uitleg: het centrum bleek te werken volgens een bepaalde methode, uitgevonden door een Hongaarse orthopedagoog. Nadat ik de naam van de orthopedagoog als Nederlandse zoekterm had ingevoerd, kwam ik bij een Nederlandse website over zijn methode en zodoende ook achter de juiste vertaling voor dit centrum voor conductieve therapie! Vreemd trouwens dat bepaalde termen in de vertaalwoordenboeken van Van Dale wel voorkomen, maar niet zijn opgenomen in hun grote broer Nederlands. Dankzij dit gepuzzel weet ik nu bovendien dat er bij de toepassing van deze methode een wezenlijk verschil bestaat tussen Duitsland en Nederland. Duitse kinderen met een handicap die volgens deze methode worden behandeld krijgen les in een apart centrum. Zij komen dus niet of nauwelijks met niet-gehandicapte kinderen in aanraking, terwijl hun Nederlandse lotgenootjes – soms in een aparte klas – wel samen naar school gaan. Kijk, dat had ik nu weer niet verwacht te ontdekken in een tekst over architectuur!

5 juli 2007

Waarom kies je voor een bepaalde vertaling?
In een eerdere blog (22 juni) had ik hem al even genoemd: de workshop “Verantwoord vertalen, vertalen verantwoord” van Teamwork, waar ik onlangs aan deelnam. De mannen van Teamwork organiseren regelmatig dit soort bijeenkomsten met steeds wisselende thema’s en talencombinaties en ik neem er graag een dagje vrij voor! Je steekt er altijd iets van op, je werkt samen met gelijk gestemde zielen en ook voor het netwerken is zo’n bijeenkomst erg nuttig. De opzet was dit keer iets algemener van aard: we kregen vier verschillende onderwerpen uitgelegd door even zovele sprekers, waarna we zelf aan de slag mochten om de theorie in praktijk te brengen. Eén onderdeel wil ik eruit lichten, omdat het goed weergeeft wat ons beroep nu zo bijzonder maakt: de vertaling van culturele realia. Die term kan ik het beste uitleggen aan de hand van een sprekend voorbeeld: hoe zou je “Elfstedentocht”, een typisch Fries fenomeen, in het Engels kunnen vertalen? Harm Damsma, van huis uit Neerlandicus en inmiddels fulltime (literair) vertaler, gaf ons een bijzonder nuttig overzicht met voorbeelden en de bijbehorende vertaalstrategieën, waarvan we later bij het oefenmateriaal nog dankbaar gebruik zouden maken. De voorbeeldzinnen stamden uit de roman Trainspotting van Irvine Welsh en om jullie een indruk te geven van het soort vertaalpuzzels waarmee je dan te maken krijgt, geef ik hier één voorbeeldzin:
“They wir callin this cunt Boots because ay the drugs he wis cairyin”.
Boots is de naam van een grote drogisterijketen in Groot-Brittannië, vergelijkbaar met Etos of het Kruidvat in Nederland. In de oorspronkelijke Nederlandse vertaling was “Boots” onvertaald gelaten. Aan ons de schone taak om iets beters te verzinnen. Daarbij moesten we zowel rekening houden met het feit dat de roman zich in Schotland afspeelt als met het feit dat de hoofdpersonen zich in kringen van junkies bewegen. Het eerste is van grote invloed op de beschrijvingen en het laatste vooral op de dialogen! We hebben vele varianten voorbij horen komen, variërend van een Nederlands equivalent (Trekpleister) dat nogal discussie opleverde, omdat je nergens in Schotland immers een “Trekpleister” vindt tot de Gaper, de “kop” aan de pui waaraan apothekers en drogisterijen in Nederland in vroeger tijden herkenbaar waren. Hierover ontstond ook discussie, omdat we niet zeker wisten of de doelgroep van de roman deze term nog wel kent en bovendien wisten we niet of dergelijke koppen de pui van een drogisterij in Schotland sieren. Ons groepje kwam via een combinatie van de vertaalstrategieën “Veralgemeniseren” en “Benadering” tot de volgende oplossing: “Ze noemden die gozer de Apotheker vanwege alle poeders en pillen die hij bij zich had”. Met dit voorbeeld wordt zonneklaar dat cultuurgebonden realia een behoorlijke uitdaging vormen en een flink beroep doen op de creativiteit van de vertaler. De deelnemers in mijn groep waren erg enthousiast over deze presentatie en we vonden het allemaal jammer dat de tijd was omgevlogen. Het verzoek aan de heren organisatoren was dan ook: graag nog een keer en dan wat langer! Mochten jullie nog meer willen weten over de workshop, surf dan even naar www.vertaalweb.nl, daar vinden jullie mijn verslag van de hele dag.